Εργασιακή Δέσμευση: Το αντίδοτο στην Εργασιακή Εξουθένωση (Burnout).

Σήμερα θα αναφερθώ σε μία πολύ σημαντική έννοια της Οργανωσιακής Ψυχολογίας, που λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι λαμβάνουν υπόψιν τους: την Εργασιακή Δέσμευση.

Η Εργασιακή Δέσμευση (work engagement) είναι μία θετική ψυχολογική κατάσταση που βιώνει ένας/μία εργαζόμενος/η με την εργασία του/της.

Ομολογώ ότι, όταν συνάντησα για πρώτη φορά αυτή την επιστημονική έννοια, πολλές «εκρήξεις» συνέβησαν στο μυαλό μου. Γιατί εξηγεί κάτι που έβλεπα στην πράξη χωρίς να μπορώ να το ονομάσω.

Τι περιλαμβάνει η Εργασιακή Δέσμευση

Σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα (Schaufeli, Salanova, González-Romá & Bakker, 2002), η Εργασιακή Δέσμευση συνδέεται με τρεις πυλώνες:

• Εργατικό σθένος (vigor) — η ενέργεια που καταβάλλει κάποιος κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του.
• Αφοσίωση (dedication) — η αίσθηση νοήματος και σύνδεσης με αυτό που κάνει.
• Απορρόφηση (absorption) — η κατάσταση «χάνεσαι» στη δουλειά σου, με τη θετική έννοια.

Η έννοια διαφέρει από άλλους πιο γνωστούς όρους, όπως η Εργασιακή Ικανοποίηση ή η Συμπεριφορά Οργανωσιακής Ιθαγένειας (Organizational Citizenship Behavior).

Γιατί είναι το αντίδοτο στο Burnout

Η μελέτη της Εργασιακής Δέσμευσης είναι εκτενής και τα ευρήματα είναι σαφή: αποτελεί το αντίδοτο της Εργασιακής Εξουθένωσης (burnout — Schaufeli et al., 2002).

Στην Ελλάδα ειδικότερα, η εργασιακή εξουθένωση αποτελεί χαρακτηριστικό αρκετών εργαζομένων εδώ και χρόνια (Demerouti, Bakker, Vardakou & Kantas, 2003) — πόσο μάλλον σήμερα.

Από την άλλη, η Εργασιακή Δέσμευση συσχετίζεται θετικά με:

• Την εργασιακή επίδοση (Salanova, Agut & Peiró, 2005; Schaufeli, Taris & Bakker, 2006).
• Την επίδοση ανά τομέα (Harter, Schmidt & Hayes, 2002).
• Προδραστική συμπεριφορά — πρωτοβουλία και αναζήτηση μάθησης.

Πώς αυξάνεται η Εργασιακή Δέσμευση — οι στρατηγικές Albrecht

Στο πρακτικό κομμάτι, ο Albrecht (2010) έχει προτείνει συγκεκριμένες στρατηγικές που μπορούν να βελτιώσουν την εργασιακή δέσμευση. Τις χωρίζει σε τέσσερις ομάδες.

1. Συμπεριφορικές Στρατηγικές

• Εξάσκηση αρετών — αναγνώριση και ανάπτυξη της «προσωπικής υπογραφής» κάθε εργαζόμενου.
• Ευγένεια και έκφραση ευγνωμοσύνης για όσα προσφέρει η ομάδα.
• Συγχώρεση των λαθών και των παρατυπιών.
• Κοινοποίηση θετικών νέων σχετικά με την εταιρεία.
• Φροντίδα των κοινωνικών σχέσεων ανάμεσα στους εργαζόμενους.

2. Γνωσιακές Στρατηγικές

• Εκτίμηση θετικών στιγμών — π.χ. καθημερινή καταγραφή 5 πραγμάτων ευγνωμοσύνης.
• Καλλιέργεια αισιοδοξίας με ρεαλιστική βάση.
• Απόλαυση ευχάριστων καταστάσεων — με σκόπιμη μετατόπιση προσοχής σε θετικά γεγονότα.

3. Σκόπιμες Στρατηγικές

• Θέσπιση και επιδίωξη προσωπικών στόχων.
• Αύξηση ανθεκτικότητας — η εύρεση νοήματος σε όσα συνέβησαν.

4. Επιπρόσθετες Στρατηγικές

• Εκπαίδευση εργαζομένων (Training).
• Coaching.
• Ανάπτυξη καριέρας.
• Επανασχεδιασμός εργασίας (job crafting).

Κλείνοντας

Η Εργασιακή Δέσμευση είναι μία αμφίδρομη κατάσταση. Δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους — αφορά εξίσου τους εργοδότες.

Αν έπρεπε να τη χαρακτηρίσω διαφορετικά, θα έλεγα ότι είναι μία κατάσταση ανθρώπινης επαφής — πέρα από την επαγγελματική σχέση.

Αν ένας επιχειρηματίας ή ηγέτης ομάδας τη λάβει σοβαρά υπόψιν, μπορεί να ξαναβρεί τη χαμένη ενέργεια της ομάδας του — και να αποτρέψει την Εργασιακή Εξουθένωση πριν εμφανιστεί.

Βιβλιογραφία

• Albrecht, S. L. (2010). Handbook of Employee Engagement. Edward Elgar.
• Demerouti, E., Bakker, A. B., Vardakou, I., & Kantas, A. (2003). The convergent validity of two burnout instruments. European Journal of Psychological Assessment, 18.
• Harter, J. K., Schmidt, F. L., & Hayes, T. L. (2002). Business-unit-level relationship between employee satisfaction, employee engagement, and business outcomes. Journal of Applied Psychology, 87(2), 268–279.
• Salanova, M., Agut, S., & Peiró, J. M. (2005). Linking organizational resources and work engagement to employee performance. Journal of Applied Psychology, 90(6), 1217–1227.
• Schaufeli, W. B., Salanova, M., González-Romá, V., & Bakker, A. B. (2002). The Measurement of Engagement and Burnout. Journal of Happiness Studies, 3, 71–92.
• Schaufeli, W. B., Taris, T. W., & Bakker, A. B. (2006). Dr Jekyll or Mr Hyde? On the differences between work engagement and workaholism. In Research Companion to Working Time and Work Addiction.