Τι κάνει ένας Εταιρικός Ψυχολόγος;

Ο Εταιρικός Ψυχολόγος — ή αλλιώς Εργασιακός & Οργανωσιακός Ψυχολόγος — είναι ο επαγγελματίας που φέρνει την ψυχολογία μέσα στον κόσμο της εργασίας.

Δεν ασχολείται με κλινικές διαγνώσεις. Ασχολείται με το πώς σκέφτεται, νιώθει και συμπεριφέρεται ο άνθρωπος μέσα στο εργασιακό του περιβάλλον — ατομικά, ως μέλος ομάδας και ως μέρος ενός οργανισμού.

Οι επιχειρήσεις δεν είναι απρόσωπα λογιστικά φύλλα ούτε απλά οργανογράμματα. Οι επιχειρήσεις είναι οι άνθρωποί τους.

Και οι άνθρωποι, όταν μπαίνουν στο γραφείο, φέρνουν μαζί τους τον εαυτό τους. Φέρνουν συναισθήματα, φόβους, φιλοδοξίες, παρελθόν και ανάγκες.

Συχνά βλέπω ομάδες που, στα χαρτιά, θα έπρεπε να πετάνε. Έχουν τα καλύτερα βιογραφικά, τον καλύτερο εξοπλισμό, ξεκάθαρους στόχους. Στην πράξη όμως, κάτι κολλάει. Η επικοινωνία είναι σπασμένη. Οι εντάσεις είναι καθημερινές. Η απόδοση πέφτει και κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει με λογικά επιχειρήματα το «γιατί».

Εκεί ακριβώς μπαίνει στο κάδρο ο Εταιρικός Ψυχολόγος.

Δεν είμαι HR manager. Δεν είμαι απλώς ένας σύμβουλος επιχειρήσεων που θα σου φέρει ένα έτοιμο PowerPoint με γενικόλογες θεωρίες περί ηγεσίας. Ο ρόλος μου είναι να μπω μέσα στο σύστημα, να ακούσω αυτά που δεν λέγονται και να δω τις δυναμικές που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια.

Τι ακριβώς κάνει ο Εταιρικός Ψυχολόγος;

Η δουλειά μου χωρίζεται σε τρία επίπεδα. Γιατί ένα πρόβλημα σπάνια είναι μόνο ατομικό ή μόνο ομαδικό. Συνήθως είναι συνδυασμός.

1. Σε ατομικό επίπεδο
Η ομάδα αποτελείται από μονάδες. Αν μια μονάδα υποφέρει, ολόκληρο το σύστημα επηρεάζεται.
■ Ψυχολογική αξιολόγηση με έγκυρα εργαλεία (όπως το NEO PI-3) για να δούμε αν ο άνθρωπος ταιριάζει στον ρόλο του.
■ Εργασιακή ψυχοθεραπεία για στελέχη που βρίσκονται στα όρια του burnout.
■ Υποστήριξη σε περιόδους έντονου στρες ή κρίσης.

2. Σε ομαδικό επίπεδο
Εδώ είναι που συνήθως κρύβονται τα πιο δύσκολα, αλλά και τα πιο ενδιαφέροντα προβλήματα.
■ Εντοπισμός και επίλυση συγκρούσεων που δηλητηριάζουν το κλίμα.
■ Βιωματικές παρεμβάσεις για το χτίσιμο πραγματικής εμπιστοσύνης — όχι απλά “team building” δραστηριότητες, αλλά ουσιαστική σύνδεση.
■ Καλλιέργεια ψυχολογικής ασφάλειας. Πώς νιώθεις όταν κάνεις ένα λάθος; Φοβάσαι να μιλήσεις; Αυτό το αλλάζουμε.

3. Σε οργανωσιακό επίπεδο
Αν η κουλτούρα της εταιρείας είναι τοξική, καμία ατομική παρέμβαση δεν θα φέρει μόνιμο αποτέλεσμα.
■ Ανάλυση της υπάρχουσας οργανωσιακής κουλτούρας.
■ Επανασχεδιασμός ρόλων, ώστε οι άνθρωποι να κάνουν αυτό στο οποίο είναι πραγματικά καλοί.
■ Συμμετοχή στη διαμόρφωση ενός κλίματος όπου οι αξίες της εταιρείας δεν είναι απλά αφίσες στον τοίχο, αλλά καθημερινή πρακτική.

Πότε χρειάζεσαι Εταιρικό Ψυχολόγο;

Αν αναρωτιέσαι αν έχει έρθει η ώρα, κάνε στον εαυτό σου τις εξής ερωτήσεις:

■ Υπάρχει μια επαναλαμβανόμενη ένταση στην ομάδα που, όσες φορές κι αν τη συζητήσατε, επιστρέφει;
■ Έχεις παρατηρήσει πτώση στην απόδοση, ενώ δεν υπάρχουν προφανή τεχνικά ή οικονομικά αίτια;
■ Φεύγουν καλοί υπάλληλοι (high turnover) και δεν καταλαβαίνεις το γιατί;
■ Ετοιμάζεσαι για μια μεγάλη αλλαγή (π.χ. συγχώνευση, αλλαγή ηγεσίας) και θέλεις να προετοιμάσεις τους ανθρώπους σου;

Αν απάντησες “Ναι” σε κάποιο από τα παραπάνω, το πρόβλημα δεν λύνεται με νέα software ή με αυστηρότερα KPIs.

Λύνεται με κατανόηση του ανθρώπινου παράγοντα.

Η δική μου προσέγγιση

Δεν έρχομαι για να μείνω για πάντα στην εταιρεία σου, δημιουργώντας εξάρτηση.

Έρχομαι για να κάνουμε μια σαφή Αρχή: να βρούμε το πραγματικό πρόβλημα.

Συνεχίζουμε με τη Διεκπεραίωση: εφαρμόζουμε στοχευμένες παρεμβάσεις, δουλεύουμε με τους ανθρώπους, μετράμε τα αποτελέσματα.

Και καταλήγουμε στο Τέλος: η ομάδα έχει πλέον τα εργαλεία, την αυτογνωσία και την ανθεκτικότητα να προχωρήσει μόνη της.

Είμαστε όλοι άνθρωποι. Και οι επιχειρήσεις που ανθίζουν, είναι αυτές που το καταλαβαίνουν πρώτες.

Λευτέρης Δραγάζης
Εταιρικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

Βιβλιογραφία

• Schein, E. H. (1980). Organizational Psychology (3rd ed.). Prentice-Hall.
• Spector, P. E. (2012). Industrial and Organizational Psychology (6th ed.). Wiley.